Strona główna > Trochę o ornitologi i nie tylko > Najlepsze praktyki tworzenia zastępczych miejsc lęgowych nie tylko dla ptaków chroninych

Najlepsze praktyki tworzenia zastępczych miejsc lęgowych nie tylko dla ptaków chroninych

W artykule znajdują się dobre praktyki dotyczące wykonywania kompensacji utraconych miejsc gniazdowania dla ptaków zasiedlających budynki w miastach.

Miejsca lęgowe stworzone przez człowieka zastępują naturalne miejsca gniazdowania, których często brakuje ptakom w zurbanizowanych środowisku, a dzieje się tak wskutek niszczycielskiej działalności człowiek związanej z inwestycjami takimi jak wycinka drzew i krzewów, termomodernizacja oraz remonty budynków. Dlatego, by umożliwić ptakom wyprowadzanie lęgów oraz przyczynić się do podtrzymania rozwoju ich populacji na danym terenie, tworzy się skrzynki oraz wieże lęgowe, których głównymi cechami są trwałość, prostota oraz nieprzepuszczalność wody. W ten sposób zapewnia się dużą liczbę miejsc do gniazdowania ptakom, które je straciły.

Ornitolog Warszawa. Wróbel w gnieździe zlokalizowanym za rynną budynku na Ursynowie.<br />

Fot. Szczeliny za rynnami jak również szczeliny za parapetami i metalowe wykończenia dachów i gzymsów budynków to ulubione miejsca do zakładania przez ptaki gniazd na budynkach.

Poznaj 5 rodzajów skrzynek lęgowych, jakie są używane do kompensacji utraconych miejsc lęgowych podczas termomodernizacji i remontów budynków

1. Skrzynki typu A i A1 dla dużych ptaków dziuplastych

Najpopularniejsze skrzynki lęgowe w naszym kraju to zmodyfikowana wersja tych stworzonych przez prof. Jana Sokołowskiego. Są oznaczone symbolami: A - dla dużych dziuplaków, A1- dla małych dziuplaków.

2. Skrzynka lęgowa dla ptaków typu B

3. Kolejnym wariantem jest budka dla ptaków typu P

B - dla szpaków i P - dla ptaków będących półdziuplakami. Jeżeli chodzi
o skrzynkę oznaczoną symbolem P, to istnieją dwie jej wersje, podstawowa oraz nieco zmodyfikowana, z dwoma otworami owalnymi, które pozwalają na ucieczkę, gdyby jeden z nich zaatakował drapieżnik.

4. Budka lęgowa typu D dla kawki

Opracowana została przez ornitologów skrzynka lęgowa dla ptaków typu D dla kawki oraz odpowiednie miejsca lęgowe dla sów i jerzyków. Z kolei skrzynka dla pójdźki powinna mieć kształt rury lub wydłużonego prostopadłościanu.

Ekspert Ornitolog Warszawa. Budka lęgowa dla kawki zawieszona w celu kompensacji na Muranowie w Warszawie.

Fot. Skrzynka lęgowa dla kawki. Charakteryzuje się większym otworem niż budka lęgowa np. dla wróbla. Na zdjęciu budka lęgowa wykonana z trocinobetonu.

5. Półki lęgowa dla jaskółki oknówki

Dla jaskółek tworzy się zaś tak zwane półki lęgowe, zawieszone pod okapami i dachami budynków.

Skrzynki lęgowe można wykonać samodzielnie z nieheblowanych desek czy płyty OSB lub zakupić w sklepie internetowym. Ich ścianki powinny mieć mniej więcej 2 cm. Dzięki temu w lecie ptaki będą miały zapewnioną odpowiednią, nie za wysoką temperaturę zaś zimą ochronę przed mrozem. Skrzynki dla ptaków muszą mieć również odpowiednio umieszczone otwory, tak by utrudnić dostęp drapieżnikom. Umieszcza się je wysoko na przedniej ścianie budynku. Wtedy drapieżnik nie będzie miał możliwości wyciągnięcia jaj łapą. Jedna ścianka budki lęgowej musi też dać się wyjąć, by można było budki wyczyścić po okresie lęgowym. Ze szczegółową charakteryzacją poszczególnych skrzynek można zapoznać się dzięki materiałom ornitologicznym. Budki powinny spełniać wszystkie wymogi związane z danym gatunkiem ponieważ inaczej nie będą dobrze pełniły swej funkcji.

Stare kamienice w Warszawie to miejsce schronienia nietoperzy. Schron dla nietoperzy.<br />

Fot. Szczeliny w budynkach i ubytki w elewacji starych warszawskich kamienic, to idealne miejsce na miejsca schronienia dla nietoperzy. Na zdjęciu bunkier dla nietoperzy wykonany z trocinobetonu.

Gdzie i w jaki sposób umieszcza się skrzynki lęgowe na budynku po zakończeniu remontu?

Skrzynki lęgowe dla ptaków umieszcza się w miejscu najbardziej zbliżonym do miejsca gdzie ptak miał swoje naturalne gniazdo. Budkę dla płomykówki czy pustułki zawiesza się wewnątrz starych budynków. Oknówka chętnie zagnieść się w skrzynce umieszczonej pod okapem, na ścianie budynku czy pod mostem. Skrzynkę dla pójdźki wiesza się w sposób poziomy na gałęziach drzew. Wysokość rozmieszczenia skrzynek jest podyktowana ochroną przed drapieżnikami. Na budynkach powinna ona wynosić od około 3 do 6 metrów. Skrzynki dla pójdźki wiesza się w koronie drzewa, na wysokości do 8 metrów. Budka nie może wystawać z korony drzewa. Skrzynki półotwarte można umieścić na ścianach domu, przyjmując wysokość od 2 do 8 metrów i biorąc pod uwagę to, czy drapieżnik nie będzie miał możliwości się tam dostać.

Kompensacja ornitologiczna w warszawie. Zastępcze miejsca lęgowe.

Fot. Bardzo dobrą i skuteczną metodą kompensacji utraconych miejsc gniazdowania ptaków jest pozostawianie w podbitce dachowej wyciętych otworów. Otwory te są chętnie zasiedlane przez wróble, kopciuszki czy jerzyki.

Istotną sprawą jest także gęstość rozmieszczenia budek lęgowych. Dla gatunków gniazdujących koloniami, na przykład jerzyków, skrzynki można zawiesić obok siebie w większej ilości. W przypadku wróbli i szpaków minimalna odległość jednej budki od drugie powinna wynosić przynajmniej 2 metrów, ponieważ ptaki te bronią swego terytorium i obszaru wokół gniazda. Co ciekawe, minimalna odległość skrzynek dla takiego gatunku jak bogatka to aż 30 metrów, zaś dla pójdźki to aż 300 metrów. Zbyt bliskie rozmieszczenie poszczególnych skrzynek mogłoby skutkować walką pomiędzy osobnikami oraz niszczeniem jaj.

Wieże lęgowe dla jerzyków – jeden ze sposobów wykonania kompensacja po termomodernizacji budynku

Jerzyki to ptaki wykorzystujące do budowy gniazd wnęki i szczeliny w elewacjach a także przestrzeń w stropodachach. Niestety na skutek działań termomodernizacyjnych wiele gniazd jerzyków zostaje zniszczonych zaś otwory zostają zatkane styropianem i wełną mineralną. W ramach kompensacji przyrodniczej buduje się wieże lęgowe dla jerzyków, które maja stanowić trwałą konstrukcję umożliwiającą jerzykom gniazdowanie na danym miejscu przez wiele lat, ponieważ te ptaki przyzwyczajają się do wyprowadzania lęgów w jednym miejscu. Wieża lęgowa stanowi zestaw skrzynek umieszczonych na wysokości co najmniej 8- 10 metrów. Wokół niej znajduje się wolna przestrzeń, umożliwiająca jerzykom swobodny dostęp do budek. Górna część pokryta jest wełną mineralną, by chronić gniazda przed przegrzaniem. Wielkość każdej budki lęgowej w wieży powinna wynosić minimalnie 10x20x25 cm zaś otwór musi mieć średnicę 4-5 cm.

Jerzyk latający nad warszawą. Jerzyki zasiedlają stare budynki, chętnie zajmują wierze dla jerzyków i budki lęgowe.

Fot. Jerzyk latający nad dachami kamienic na warszawskim starym mieście. Ptaki te chętnie zasiedlają wierze dla jerzyków, które są zasiedlane przez ptaki, które utraciły naturalne miejsca lęgowe w budynkach.

Tworzenie sztucznych miejsc lęgowych zgodnie z potrzebami poszczególnych gatunków ptaków przyczynia się do utrzymania liczebności populacji, a przynajmniej powstrzymania jej spadku, co szczególnie ma znaczenie w przypadków ptaków chronionych, które za swoje środowisko życia obrały duże miasta.

Kompensacja miejsc lęgowych ptaków w Warszawie. Sztuczne miejsca lęgowe dla jerzyków.

Fot. Budki lęgowe, zamocowane na elewacji budynku. Jest to przykład kompensacji miejsc lęgowych dla jerzyków.

Miasta to naturalne miejsce życia i gniazdowania ptaków. Remonty elewacji termomodernizacje budynków, które w Warszawie są często starej daty przez co w naturalny sposób są atrakcyjne jako miejsca schronienia i gniazdowania ptaków. Jeżeli podczas planowania prac remontowych lub na etapie prowadzenia inwestycji napotkasz na problem ptaków skontaktuj się z nami.